DİSLEKSİ İLE İLGİLİ YANLIŞ İNANIŞLAR

  • Okumayı öğrenemiyorsa zeka problemi vardır: Okumanın öğrenilmesi için eğitilebilir düzeyde zeka yeterlidir. Disleksiye sahip bireyler okumayı öğrenmekte zorluk yaşamalarına rağmen zekâları normal ya da normalin üzerindedir.
  • Disleksi bir hastalıktır. Disleksi bir hastalık olmayıp nörolojik kaynaklı bir öğrenme farklılığıdır. Bu kişilerin öğrenme mekanizmaları diğer insanlardan farklıdır. Zorluk bu farklılıktan kaynaklanmaktadır.
  • Disleksi ilaç ile tedavi edilebilir. Disleksi bir hastalık olmadığı için ilaç ile tedavisi yoktur.
  • Disleksiye sahip olanlar okumayı öğrenemez. Disleksi bir öğrenme güçlüğüdür. Disleksiye sahip bireyler okumayı öğrenmekte yaşıtlarına kıyasla zorluk yaşayabilirler. Bu çocukların sadece okumayı öğrenme hızları yavaştır. Standart eğitimle yaşıtlarından biraz daha geç, özel eğitim ve motivasyonla onlar kadar hızlı öğrenebilirler.
  • Disleksi çok nadir bir durumdur. Disleksi sıklığı ülkeden ülkeye değişmekle birlikte ortalama her 10 kişiden birini etkileyen yaygın bir durumdur.
  • Disleksi okul döneminde ortaya çıkar. Disleksi doğumsal bir olaydır. Öğrenme güçlüğü doğumdan itibaren vardır. Ancak bulgular öğrenmenin daha objektif ölçüldüğü okul döneminde belirgin hale gelir.
  • Disleksi yaşla birlikte düzelir veya kaybolur. Disleksi yaşam boyu sürer. Disleksiye sahip bireylerin bir kısmı eğitim hayatına devam etmemektedir. Diğerleri ise okul dönemi sonrası öğrenme güçlüğünün kendisini daha az etkileyeceği alanlara yönelmektedir. Bu da disleksi bulgularının yetişkinlerde daha az görüldüğü izlenimine yol açmaktadır. Disleksiye sahip bireylerin büyük bir kısmı ise tanı almadan yaşamını sürdürmektedir.
Doç. Dr. M. Şükrü PAKSU
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
Çocuk Yoğun Bakım Uzmanı

DİSLEKSİYE SAHİP KİŞİLER AYNI ZAMANDA HİPERAKTİF MİDİR?

Disleksiye sahip kişilerin bir kısmında aynı zamanda Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) da bulunabilir. Özellikle çocuklarda Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite bulguları daha belirgin olduğundan öncelikle bu tanıyı alırlar ve disleksi sıklıkla gözden kaçar. Her iki durumun birlikte olması öğrenmeyi daha da zorlaştırır. Bu çocukların başarısız olma ihtimali ve başarısızlık düzeyi daha fazladır. Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite tedavisi ile diğer sorunlar azalmasına karşın öğrenme bozukluğu sıklıkla devam eder. Bu çocuklarda eğitim başarısı için Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite tedavisi ile eş zamanlı olarak disleksiye yönelik eğitim ve destekleyici yöntemlerden yararlanılmalıdır.

ÖZEL ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜNE (DİSLEKSİ) SAHİP BİREYLER HİÇ Mİ ÖĞRENEMEZLER?

Öğrenme güçlüğü tanımlaması ebeveyn ve öğretmenleri yanıltmamalıdır. Özel öğrenme güçlüğü (disleksi) bir öğrenme farklılığıdır. Bu bireylerde zor öğrenmenin nedeni onların aptal veya tembel olmaları değil öğrenme mekanizmalarının farklı oluşudur.

Öğrenme güçlüğüne sahip bireylerin temel özelliği normal ya da normalin üzerinde zekâya sahip olmalarıdır. Bu kişilerin bir kısmı bazı alanlarda özel yeteneklere de sahiptir.  Erken tanı ve doğru eğitim yöntemleri ile bu bireyler akademik ve sosyal hayatta önemli başarılar elde edebilirler.

Doç. Dr. M. Şükrü PAKSU
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
Çocuk Yoğun Bakım Uzmanı

ÖZEL ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ (DİSLEKSİ) BULGULARI NELERDİR VE NE ZAMAN ORTAYA ÇIKAR?

Özel öğrenme güçlüğü doğumsal bir durumdur. Öğrenme zorluğu doğumdan itibaren vardır ve yaşam boyu devam eder. Ancak akademik becerilerin test edildiği okul döneminde daha belirgin hale gelir.

Özel öğrenme güçlüğü bulguları yaşa ve güçlüğünün türüne göre değişkenlik gösterir.

 Okuma güçlüğü (disleksi) bulguları nelerdir?

  • Alfabeyi öğrenmekte yaşıtlarına göre zorlanmıştır
  • Okumayı yaşıtlarına göre daha geç öğrenmiştir / öğrenememiştir
  • Bazı harflerin hangi sesi ifade ettiğini (harfin şekli ile sesini birleştirme) öğrenmekte veya hatırlamakta zorlanır
  • Okumaya karşı isteksizdir / okumaktan hoşlanmaz / okuma çalışmalarından çabuk sıkılır, yorulur
  • Okuma hızı ve becerisi yönünden yaşıtlarının gerisindedir
  • Bazı harf veya rakamları sıklıkla birbirine karıştırır (b ile d ve p, n ile u veya m, noktalı harfler ile noktasız harfleri, B veya E harfleri ile 3 rakamını, 6 ile 9, 3 ile 8 rakamlarını gibi)
  • Heceleyerek okur
  • Okurken sık sık takılır, hece ve kelimeleri tekrarlar
  • Okuma sırasında harf, hece veya kelime atlar
  • Okuma sırasında metinde var olan kelimeleri anlamı bozulacak şekilde değiştirir veya yanlış okur (ve yerine ev, at yerine et, kara yerine para, kedi yerine dedi, tatil yerine tatlı, savaş yerine yavaş, kaçak yerine kabak, kasa yerine masa, Adem yerine adam gibi)
  • Okuma sırasında metinde olmayan kelimeler uydurur
  • Sesli veya içinden okumalarda metni parmakla veya bir nesne ile takip eder, sıklıkla okuduğu yeri kaybeder
  • Tanımadığı kelimeleri okumakta zorlanır / okuyamaz
  • Seri olarak okusa bile okuduğu metni anlamakta zorluk çeker, anlamak için tekrar okuma ihtiyacı hisseder
  • Soru ve talimatları yanlış okumaya bağlı sık hata yapar
  • Bir metni anlamak için başkalarının okumasına ihtiyaç duyar / başkası sesli okuduğunda daha iyi anlar
  • Bir metni anlamak için başkalarının okumasına ihtiyaç duyar / başkası sesli okuduğunda daha iyi anlar
  • Sesli okuma yapmaktan hoşlanmaz / sesli okumada zorlanır veya yapamaz
  • Harf, sayı veya kelimelerin hareket ettiğini, yer değiştirdiğini, silik veya parlak göründüğünü söyler

 Yazma güçlüğü bulguları nelerdir?

  • Yazı yazmaktan hoşlanmaz / yazarken çabuk sıkılır
  • Yaşıtlarına göre çok yavaş yazar. Yazma güçlüğü nedeniyle olabildiğince az yazı yazmaya çalışır
  • Yaşıtları ile karşılaştırıldığında yazısı eğik, çirkin ve/veya okunaksızdır
  • Kalem tutmakta zorlanır / kalem tutuşu sıra dışıdır
  • Yazım sırasında bazı harf veya rakamları birbirine karıştırır, ters yazar veya döndürür (b ile d ve p, n ile u ve m, d ile t, g ile ğ ve y harflerini, noktalı harfler ile noktasız harfleri, 6 ile 9, 3 ile 8, 2 ile 5 rakamlarını gibi)
  • Yazım sırasında harf, hece veya kelime atlar (yazmaz) veya fazladan harf ekler
  • Kelimeleri tersten yazar (ayna görüntüsü)
  • Yazım sırasında sıklıkla imla ve noktalama hataları yapar (büyük-küçük harf, noktalama işaretleri vb)
  • Yazı yazarken sayfayı düzenli kullanamaz. Satırı koruyamaz (satır kayması) veya satır bitmeden alt satıra geçer, satır atlar veya sayfanın bir bölümünü kullanmaz
  • Yazım sırasında harf ve rakamların şekilleri, oranları ve arada bıraktığı boşluklar uyumsuzdur
  • Çizgileri simetrik ve düzgün çizemez. Harflerin veya sembollerin çizgilerini eğri büğrü çizer
  • Not almada zorluk yaşar. Tahtada veya kitapta gördüğünü kopya etmede, deftere geçirmede zorlanır
  • Düşüncelerini yazılı olarak ifade etmede güçlük yaşar
  • Resim çizme konusunda yaşıtlarının ortalama becerisine sahip değildir

Matematik güçlüğü bulguları nelerdir?

  • Matematikten hoşlanmaz
  • Sayıların sırasını ve anlamını (büyük-küçük, az-çok) kavramakta zorlanır
  • Matematik işlemlerinde zorlanır. Yaşına uygun aritmetik işlemleri (dört işlem) gecikmeli olarak yapar veya yapamaz
  • Dört işlem yaparken eldeyi unutma, sayıları yanlış yerleştirme, basamakları kaydırma gibi hataları sıklıkla yapar
  • Toplama, çıkarma, bölme ve çarpma işareti gibi matematiksel sembolleri birbiri ile karıştırır
  • Zihinden işlem yapmakta zorlanır. Basit matematik işlemleri parmakları ile saymadan çözemez
  • Ritmik sayma ve çarpım tablosunu ezberlemekte zorlanır
  • Problem çözerken, sorulanı kavramakta zorlanır. Uygun çözüm yolunu geliştiremez / hangi işlemi yapacağı konusunda karar veremez
  • Paraların değerini öğrenmekte ve para hesabı yapmakta zorlanır
Doç. Dr. M. Şükrü PAKSU
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
Çocuk Yoğun Bakım Uzmanı

ÖZEL ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ BULGULARININ BİR KISMINI TAŞIMAK HER ZAMAN DİSLEKSİYE SAHİP OLMAK ANLAMINA MI GELİR?

Hayır. Kişinin özel öğrenme güçlüğünde görülen bulgulardan birkaçına sahip olması onun disleksiye sahip olduğu anlamına gelmez. Disleksiye sahip olmayan birçok kişide bu bulgulardan bir ya da birkaçı değişik derecelerde bulunabilir. Disleksi tanısı özel öğrenme güçlüğü ile ilişkili bulguların bir kişide yoğun olarak bulunması ile koyulur.

 

Doç. Dr. M. Şükrü PAKSU
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
Çocuk Yoğun Bakım Uzmanı

KENDİMDE VEYA ÇOCUĞUMDA DİSLEKSİ OLUP OLMADIĞINI NASIL ANLAYABİLİRİM?

Özel öğrenme güçlüğü (disleksi) tıbbi bir tanımlamadır. Tanı ve/veya tedavi için bu konuda özelleşmiş uzmanlardan yardım alınmalıdır. Bununla birlikte günümüzde öğrenme güçlüğüne sahip bireylerin ortak özelliklerinden yola çıkılarak bilimsel yöntemlerle hazırlanmış tarama testleri bulunmaktadır. Bu testlerle kendinizde veya çocuğunuzda özel öğrenme güçlüğüne ait bulgular olup olmadığını değerlendirebilirsiniz.

Özel Öğrenme Güçlüğü (Disleksi) Ebeveyn Tarama ve Çocuğunuzun Disleksi İçin Genetik Riskini Değerlendirme Anketleri için tıklayınız….

http://blog.konusancocuk.com/category/disleksi-tarama-testleri/

Doç. Dr. M. Şükrü PAKSU
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları 
Çocuk Yoğun Bakım Uzmanı

DİSLEKSİ, DİSGRAFİ VE DİSKALKULİ NEDİR?

Disleksi Nedir?

Disleksi; normal veya normalin üzerinde bir zekâya, yeterli sosyokültürel fırsata sahip olan bir bireyde okuma hızı, okumayı öğrenme, okuduğunu anlama ve anlatma becerilerinin yaşı, zekâsı ve aldığı eğitime kıyasla beklenenin gerisinde olmasıdır.

Disleksi en yaygın görülen özel öğrenme güçlüğü tipidir. Okuma güçlüğünün temelinde sesleri fark etme, çözümleme, harf ve hecelere dönüştürme, işitsel kısa süreli bellek ve hızlı isimlendirme sorunları vardır.  Disleksiye sahip bireylerin okuma kaliteleri düşüktür. Bu kişiler harf, hece veya kelimeleri tanımada, doğru ve akıcı olarak okunmada ve öğrenmede zorluk yaşarlar.

Disgrafi Nedir?

Disgrafi yazma becerisinde yetersizlikle kendini gösteren bir özel öğrenme güçlüğü türüdür. Yazı ve sayfa düzeni, yazının okunabilir ve anlaşılabilir olmasında sorun vardır. Disgrafiye sahip bireylerin yazı yazma becerilerinin yanı sıra resim yapma ve boyama becerileri de etkilenmiştir.

Diskalkuli Nedir?

Matematik işlem ve hesaplama becerilerinin etkilendiği bir özel öğrenme güçlüğü türüdür. Kağıt-kalem veya parmak kullanmadan basit aritmetik işlemlerin yapılması, çarpım tablosunun öğrenilmesi ve hatırlanması gibi becerilerde yetersizlik vardır.

Doç. Dr. M. Şükrü PAKSU
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
Çocuk Yoğun Bakım Uzmanı

ERİŞKİN DİSLEKSİ ANKETİ

Yaklaşık her 10 kişiden birisi disleksi bulguları taşımaktadır. Tanı almamış ve uygun şekilde desteklenmemiş bireylerde disleksi genellikle okul başarısızlığına, işsizliğe ve özgüven kaybına neden olmaktadır.

Disleksi tanısı bu alanda uzmanlaşmış kişiler tarafından özel testler kullanılarak koyulmaktadır. Ancak erişkinlerin kendilerinde disleksi bulgusu olup olmadığını değerlendirmelerini sağlayan çok sayıda öz değerlendirme testi bulunmaktadır. Siz de disleksi bulgularını sahip olabileceğinizi düşünüyorsanız aşağıdaki sorulara cevap vererek kendinizi test edebilirsiniz.

 

Test Evet-Hayır şeklinde iki şıklı toplam 12 sorudan oluşmakta ve tamamlanması ortalama 3 dakika sürmektedir.

Erişkin Disleksi Anketine Başlamak İçin Tıklayınız….

ÖZEL ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ HER BİREYDE AYNI ŞEKİLDE Mİ ORTAYA ÇIKAR?

Özel öğrenme güçlüğünün belirti ve bulguları kişiye özeldir. Bilgi işleme sürecinde etkilenen basamak ve etkilenme düzeyine bağlı olarak her bireyde farklı şekil ve ağırlıkta bulgular görülür.

En sık etkilenen fonksiyonlar dinleme, konuşma, okuma, yazma, heceleme, matematik işlemler (hesaplama), algı, muhakeme, dikkat, hafıza, motor beceri, denge, koordinasyon, organizasyon ve sosyal uyumdur.

Öncelikli olarak etkilenen fonksiyona göre özel öğrenme güçlüğü 4 grubu ayrılabilir.

  • Okuma güçlüğü (disleksi)
  • Yazma güçlüğü (disgrafi)
  • Matematik güçlüğü (dilkalkuli)
  • Motor beceri, denge ve uyum güçlüğü (dispraksi)

Bazı bireyler bu zorluklardan sadece birisine sahipken diğerlerinde bu zorluklardan birden fazlası bir arada bulunur. Ayrıca özel öğrenme güçlüğüne dikkat eksikliği ve hiperaktivite gibi bazı psikiyatrik bozukluklar eşlik edebilir.

Özel öğrenme güçlüğünde görülen bulgularının bir kısmını taşıyan herkes özel öğrenme güçlüğüne sahip olarak mı kabul edilir?

Hayır. Kişinin özel öğrenme güçlüğünde görülen bulgulardan birkaçına sahip olması onun kesin olarak özel öğrenme güçlüğü olduğu anlamına gelmez. Özel öğrenme güçlüğüne sahip olmayan birçok kişide bu bulgulardan bir ya da birkaçı değişik derecelerde bulunabilir. Tanı özel öğrenme güçlüğü ile ilişkili bulguların bir kişide yoğun olarak bulunması ile koyulur.

Doç. Dr. M. Şükrü PAKSU
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
Çocuk Yoğun Bakım Uzmanı

 

DİSLEKSİ (ÖZEL ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ) NE DEĞİLDİR?

Özel öğrenme güçlüğü bir hastalık veya zekâ özrü müdür?

Kesinlikle hayır. Özel öğrenme güçlüğü tanısının olmazsa olmazı bireyin zekâ düzeyinin normal ya da normalin üzerinde olmasıdır.

Özel öğrenme güçlüğü bireysel bir öğrenme farklılığıdır. Bu kişilerin bilgiyi işleme (alma, depolama, kullanma, hatırlama) yöntemleri diğer insanlardan farklıdır.  Zorluk bu farklılıktan kaynaklanmaktadır.

Özel öğrenme güçlüğü ne değildir?

  1. Özel öğrenme güçlüğü bir hastalık değildir.
  2. Zihinsel gerilik veya zekâ problemi değildir.
  3. Görme ve işitme başta olmak üzere duyu organlarındaki bozukluk kaynaklanan bir durum değildir.
  4. Fiziksel engelden kaynaklanan bir öğrenememe veya uygulayamama durumu değildir.
  5. Duygusal ve davranışsal problemlerle ilişkili bir öğrenme bozukluğu değildir.
  6. Çevresel, kültürel veya ekonomik şartların olumsuz olmasından kaynaklanan bir geri kalmışlık durumu değildir.
  7. Özel öğrenme güçlüğü her zaman üstün zekâlı olmak ve özel yeteneklere sahip da olmak değildir.
Doç. Dr. M. Şükrü PAKSU
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
Çocuk Yoğun Bakım Uzmanı